Τεχνητή νοημοσύνη και Μουσική δημιουργία
Η καινοτομία χρειάζεται κανόνες
Η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί νέες προκλήσεις για τους δημιουργούς και για την προστασία των έργων τους. Η συζήτηση δεν αφορά μόνο τις τεχνολογικές δυνατότητες των νέων συστημάτων, αλλά και τους όρους με τους οποίους χρησιμοποιείται η ανθρώπινη δημιουργία.
Η ΕΔΕΜ, σε πλήρη ευθυγράμμιση με τις θέσεις της CISAC, υπογραμμίζει ότι η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να βασίζεται σε τέσσερις θεμελιώδεις αρχές:
- Διαφάνεια στη χρήση των έργων
- Αδειοδότηση από τους δικαιούχους
- Δίκαιη και συγκεκριμένη αμοιβή
- Ελεγκτικό μηχανισμό
Οι πρόσφατες εξελίξεις γύρω από πλατφόρμες δημιουργίας μουσικής μέσω AI, όπως η Suno και άλλες αντίστοιχες υπηρεσίες, (https://www.404media.co/hack-reveals-suno-ai-music-generator-scraped-youtube-deezer-and-genius/), επανέφεραν στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα που βρίσκεται στον πυρήνα της διεθνούς συζήτησης: με ποιους όρους χρησιμοποιούνται τα έργα των δημιουργών για την ανάπτυξη συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης;
Το ερώτημα αυτό δεν αφορά μόνο την εκπαίδευση των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, αφορά ολόκληρη την αλυσίδα αξίας:
- Ποια έργα χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση των συστημάτων AI;
- Υπάρχει διαφάνεια ως προς τις πηγές δεδομένων;
- Έχουν οι δημιουργοί ουσιαστικό έλεγχο στη χρήση των έργων τους;
- Πώς διασφαλίζεται η δίκαιη αμοιβή όταν η δημιουργική εργασία συμβάλλει στην ανάπτυξη εμπορικών εφαρμογών;
“Τεχνητή Νοημοσύνη για το κοινό καλό”. Καλό για ποιον;”
Στην εναρκτήρια κεντρική ομιλία του στο Παγκόσμιο Συνέδριο AI for Good των Ηνωμένων Εθνών, που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στη Γενεύη, ο Bjorn Ulveus, ιδρυτικό μέλος των ABBA και πρόεδρος της CISAC (Παγκόσμια Συνομοσπονδία Οργανισμών Συλλογικής Διαχείρισης για τα πνευματικά δικαιώματα) αμφισβήτησε την ίδια την παραδοχή που εμπεριέχει ο τίτλος της διοργάνωσης, θέτοντας ένα απλό ερώτημα: «Καλό για ποιον;».
«Μια τεχνολογία είναι πραγματικά ωφέλιμη όταν οι άνθρωποι που εργάστηκαν για την ανάπτυξή της δεν παραμερίζονται από αυτήν, συναινούν στη χρήση της και συμμετέχουν στα οφέλη που αυτή δημιουργεί», δήλωσε.
Ο Ulveus για μια ακόμη φορά, μετέφερε την πάγια θέση των δημιουργών στο θέμα, ζητώντας να αδειοδοτούνται τα πνευματικά έργα που χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση συστημάτων παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης, ώστε μέρος των εσόδων από τις συνδρομές στις υπηρεσίες Τεχνητής Νοημοσύνης να αποδίδεται στους δημιουργούς.
«Τα έργα μας χρησιμοποιήθηκαν για την εκπαίδευση αυτών των συστημάτων. Είναι δίκαιο να αμειβόμαστε γι’ αυτή τη χρήση», είπε. «Η υποδομή [για την αδειοδότηση] υπάρχει ήδη. Η αρχή έχει ήδη καθιερωθεί. Αυτό που λείπει είναι η πολιτική βούληση να καταστεί υποχρεωτική για όλους και όχι μόνο για όσους έχουν την οικονομική δύναμη να προσφύγουν στη δικαιοσύνη.» (https://www.cisac.org/Newsroom/society-news/ai-good-good-whom-bjorn-ulvaeus-calls-united-nations-and-global-policymakers)
Ιδιαίτερα στο χώρο της μουσικής, όπου η ανθρώπινη δημιουργικότητα αποτελεί την ίδια τη βάση του έργου, ανακύπτουν νέα ερωτήματα:
- Πώς πιστοποιείται η ανθρώπινη συμβολή σε ένα έργο που δημιουργείται με τη βοήθεια AI;
- Πώς διακρίνεται η πρωτότυπη ανθρώπινη δημιουργία από ένα αποτέλεσμα που παράγεται αποκλειστικά ή κυρίως από αλγοριθμικά συστήματα;
- Πώς προστατεύεται ο δημιουργός απέναντι σε παγκόσμιες ψηφιακές πλατφόρμες με πολλαπλάσια τεχνολογική και οικονομική ισχύ;
Τα σημερινά εργαλεία και το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο αποτελούν σημαντική βάση προστασίας, αλλά η ταχύτητα εξέλιξης της AI δημιουργεί νέα σύνθετα ζητήματα που απαιτούν περαιτέρω εξειδίκευση και αποτελεσματικούς μηχανισμούς εφαρμογής. Η χρήση προστατευόμενων έργων μπορεί να αφορά διαφορετικά στάδια: από την εκπαίδευση των μοντέλων AI, μέχρι την παραγωγή νέου περιεχομένου και την εμπορική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων. Σε κάθε στάδιο απαιτείται σαφές πλαίσιο δικαιωμάτων και αμοιβής.
Για τους δημιουργούς, το κρίσιμο ζήτημα είναι ποιος μπορεί να διαπραγματευτεί αποτελεσματικά απέναντι σε παγκόσμιες τεχνολογικές πλατφόρμες. Η μεγάλη ασυμμετρία ισχύος μεταξύ μεμονωμένων δημιουργών και διεθνών εταιρειών τεχνολογίας καθιστά αναγκαίες συλλογικές λύσεις και ισχυρούς μηχανισμούς εκπροσώπησης. Σε αυτό το περιβάλλον, οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης έχουν έναν κρίσιμο ρόλο: να διασφαλίσουν ότι η μετάβαση στην εποχή της AI δεν θα πραγματοποιηθεί χωρίς τους δημιουργούς, αλλά με αυτούς στο επίκεντρο.
Η ΕΔΕΜ θα συνεχίσει να στηρίζει κάθε πρωτοβουλία που διασφαλίζει ότι οι δημιουργοί παραμένουν στο επίκεντρο της ψηφιακής μετάβασης και ότι η αξία της ανθρώπινης δημιουργίας αναγνωρίζεται και προστατεύεται στη νέα εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
